گروه آموزشی ادبیات عرب

 

 الدَّرس الثـّاني عشر: سیّدة ُ آیاتِ القرآن

 

موضوع الدّرس : الإستثناء

 

طراح

گروه آموزشی ادبیات عرب

 

زمستان 1387

 مفاهیم کلی و رئوس مطالب

مستثنی وانواع آن و ترجمه صحیح آن

نحوه چیدمان

میزگردی،گروه چهار نفری

  

 

 

 

فهرست

1.          اهداف کلی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1

2.          اهداف جزیی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1

3.          اهداف رفتاری(در قالب هوش های چندگانه) . . . . . . 3

4.          مراحل تدریس و تنظیم محتوا،منابع و روش ها . . . . 4

5.          ارزشیابی آغازین . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

6.          ارائه درس مبتنی بر IT(گام اول و دوم) . . . . . . . .  6

7.          ارائه درس (فعالیت ها و روش ها) . . . . . . . .  . . .  7

8.          جمع بندی ونتیجه گیری(گام سوم IT:توسعه وتعمیق)9

9.          ارزشیابی پایانی . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

10.                                                                                                               تعیین تکلیف . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

11.                                                                                                                منابع

 

اهداف کلی

1.    آشنایی فراگیر با مستثنی و انواع آن و ارکان استثناء و إعراب مستثنی (حیطه شناختی)

2.    علاقه مندی دانش آموز به بررسی قرآن و نهج البلاغه و مفاتیح الجنان و . . . ،با درک زیبایی های مستثنی و کاربرد آن در متون دینی و متون ادبی ادبیات عرب (حیطه عاطفی)

3.    در جملات عربی اسلوب استثناء و ارکان آن را بشناسد و در ترجمه ی آنها از معادل های زیبا و روان فارسی استفاده نماید. (حیطه روانی – حرکتی)

اهداف جزئی

الف) حیطه شناختی

1.    دانش آموز با اسلوب استثناء آشنا شود.

2.    دانش آموز با مستثنی  و انواع آن آشنا شود.

3.    ارکان و ساختمان اسلوب استثناء را بشناسد.

4.    کاربرد مستثنی  را در جمله به خوبی درک نماید.

5.    تفاوت استثنای مفرّغ و تامّ را درک نماید.

6.    إعراب مستثنی را بداند.

7.    با کمک قواعد استثناء دو جمله را به یک جمله تبدیل کند.

8.    تفاوت میان مستثنی  و دیگر منصوبات را بداند.

ب) حیطه عاطفی

1.    درهنگام تلاوت قرآن یا قرائت نهج البلاغه و دیگر دعاها به مستثنی  و ارکان آن توجه نماید.

2.    در ترجمه آیات قرآن و سایر متون دینی دقت لازم را بنماید.

1

 

3.    در فهم بهتر معانی آیات و متون دینی تلاش نماید.

ج) حیطه روانی- حرکتی

1.    در مکالمات روزمره خود با دوستان و همکلاسی ها بتواند از قاعده استثناء به شکل صحیح و به جا استفاده نماید.

2.    در ترجمه ، معادل های زیبایی به کاربرد.

3.    در جملات ، مستثنی و مستثنی منه را به راحتی پیدا نماید.

4.    در ترجمه فارسی به عربی،اسلوب استثناء را براساس قاعده آن در عربی ، ترجمه نماید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

اهداف رفتاری

(درقالب هوش چندگانه)

1.    با دادن چند جمله که دارای اسلوب استثناء است،دانش آموز بتواند یک داستان تعریف نماید.(زبانی،کلامی،درون فردی)

2.    تفاوت میان مستثنی و دیگر منصوبات را شرح دهد. (ریاضی،منطقی،کلامی)

3.    چند جمله عربی که دارای استثناء است،به شکل نمایشی با دوستان خود در کلاس اجرانماید. (فضایی،جسمی،حرکتی،میان فردی)

4.    در یک متن انواع منصوبات را پیداکند. (منطقی،کلامی)

5.    با دیدن تصاویر مربوط به استثناء ، جملاتی عربی برای آن بیان نماید.(فضایی،کلامی)

6.    قواعد استثناء را در قالب شعر بیان نماید.(موسیقایی،کلامی)

7.    از استثناء،تصاویری ارائه نماید یا عکس بگیرد.(طبیعت گرا،فضایی)

8.    در مورد مستثنی و منصوبات دیگر ، تحقیقی در گروه تهیه نموده و به شکل مدوّن ارائه نماید.(میان فردی،فضایی،کلامی)   

 

 

 

 

3

 

 

مراحل تدریس و تنظیم محتوا،

منابع و روش ها

مراحل تدریس و تنظیم محتوا

1-1.       سلام و احوال پرسی(ارتباط عاطفی،توجه به افراد غائب جلسه گذشته،توجه به مناسبت های روز،توجه به افراد بیمار کلاس)

1-2.       حضور و غیاب

1-3.       بررسی تکالیف(بررسی تکالیف دانش آموزان غیر فعال کلاس)

2. منابع

چند تصویر یا پوستر،تصاویر رایانه ،وسایلی که در اجرای نمایش مورد نیاز است.

3. روش ها

نمایشی،توضیحی،سخنرانی،گروهی،تفحص فردی

 

 

 

 

 

4

 

 

ارزشیابی آغازین

الف) ارزشیابی از درس گذشته(تشخیصی)

1.    عیِّن الجملة  الَتي لایوجَدُ فیها المنادی.(منطقی)

    الف) ربِّ اجعلنِي مُقیمَ الصَّلاةِ.¡

     ب ) یا أیُّها النّاسُ أ ُعبدوا ربَّکُم.¡

     ج ) عُد معتذرا ً. ¡

2.    تفاوت انواع منادی را با ذکر مثال بیان نمایید.(منطقی – کلامی)

ب) رفتار ورودی

بانشان دادن چند جمله که در آن مستثنی وجود دارد.

1.    جملات زیر را ترجمه نمایید.(دیداری،فضایی،کلامی)

-         أذهَبُ کلَّ یَوم ٍ إلی المدرسةِ إلا الجمعة َ.             - حَضَرَتِ الطالباتُ إلا مریمَ .        

-         مارأیتُ إلا المدیرة َ.                                     - هَل جزاءُ الإحسان إلا الإحسانُ.

2.    مشخصات مشترک کلمات مشخص شده رابه طورگروهی بیان نمایید.(منطقی،میان فردی،کلامی)

ج) پیش آزمون

1.    انواع جمله را نام ببرید.(کلامی)

2.    انواع إعراب را نام ببرید.(ظاهری،محلی،تقدیری)(کلامی)

3.      نقش و إعراب کلمات مشخص شده را در جملات زیر تعیین نمایید.(مبتدا،خبر،فاعل،نائب فاعل و مفعول به)(دیداری،منطقی،کلامی،میان فردی،درون فردی)

-         حَضَرَتِ الطالباتُ.                               - رأیتُ التلمیذ َین ِ.

-         هذا الکتابُ مفیدٌ.                      - یُقالُ الحقُّ.

4.    ادوات نفی و استفهام را نام ببرید.(کلامی)   

5.      چندنقش منصوبی راکه تاکنون خوانده اید نام برده،تفاوت آنها رابازگونمایید.(کلامی،منطقی،فضایی)

5

 

    

ارائه درس مبتنی بر IT

گام اول ) برانگیختی

در این مرحله به چند تصویر نیاز داریم که استثناء را بیان نماید و از دانش آموزان بخواهیم که در این تصاویر دقت کرده و بیان نمایند که:

-آیا هر3 خرس عینک دارند ؟                     - آیا تمامی برگهای این درخت افتاده است؟

   - آیا تمام کتاب و دفترهای این پسر                     - آیا همه ی بدن این قو سفیداست؟

      بر روی زمین افتاده است؟

گام دوم) کاوش و جستجو

معرفی چند کتاب و سایت های آموزشی

6

 

 

ارائه درس

هدف اول : با دادن چند اسلوب استثناء بتواند یک داستان تعریف نماید.(زبانی،کلامی،درون فردی)

 

هدف دوم: تفاوت بین مستثنی و دیگر منصوبات را شرح دهد.(ریاضی،منطقی،کلامی)

                                                                 

هدف سوم: چند جمله عربی را که در آن استثناء وجود دارد به شکل نمایشی با دوستان در کلاس به اجرا درآورد. (جنبشی،میان فردی،فضایی)

 

هدف چهارم : در یک متن انواع منصوبات را پیدا نماید.(منطقی،کلامی)

 

هدف پنجم: با دیدن تصاویرمربوط به استثناء،برای آن جملاتی به عربی بیان نماید.(فضایی،کلامی)

 

7

 

هدف ششم: از استثناءهای مختلف تصاویری را ارائه دهد یا عکس بگیرد.(طبیعت گرا،فضایی)

 

هدف هفتم: قواعد استثناء را در قالب شعر بگوید.(موسیقایی،کلامی)

 

هدف هشتم: تهیه تحقیق پیرامون استثناء در یکی از سور قرآن.(میان فردی،فضایی)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

 

جمع بندی و نتیجه گیری

گام سوم ) توسعه و تعمیق

الف: عیِّن الخطأ حولَ المستثنی.

1) منصوب               2) مرفوع                   3) تابع مقتضیات جمله

ب :  عیِّن الخطأ.

1) یجب ذکر المستثنی منه فی کلِّ الجُمَل.                               

2) المستثنی مخالفٌ لما قبلها في الحکم .      

3) المستثنی هواسمٌ یُذکَرُ بعدَ إلا.

ج :ما هُوَ الفرق بَینَ المستثنی و المفعول المطلق؟

د : ماهو الفرق بین المستثنی و التمیز؟

 

ارزشیابی پایانی

1) ما هی الاستثناء ؟                                   2)ما هی ارکان الإستثناء؟

3) ارکان استثناء وانواع استثناء را به همراه اعراب مستثنی درمثالهای ذکر شده در قسمت قواعد درس و کارگاه ترجمه بیان نمایید.

تعیین تکلیف

الف: با استفاده از آنچه که فرا گرفته اید کارت یا چارت هایی آموزشی در منزل تهیه نمایید.(فضایی،درون فردی)

ب: در کلاس به صورت گروهی تمرین های درس را حل کرده و در متن درس کلماتی را که نقش مستثنی دارند به همراه إعراب آن ،پیدا کنید و ارکان استثناء را در آن مشخص نمایید.(میان فردی،فضایی،زبانی)

9

                                                                                

 

 

 

 

 

 

منابـــــــع

2.          کتاب عربی3 رشته ادبیات و علوم انسانی

     الدَّرس الثـّاني عشر: سیّدة ُ آیاتِ القرآن(المستثنی)

صفحه : 146-136

3.          هوش چندگانه چیست؟ (گاردنر)،سایتهای اینترنتی